کودک را پای تلویزیون رها نکنید!
در بسياري از كشورها، والدين به كودك ميآموزند تماشاي تلويزيون نظم و قاعدهاي دارد و بايد برنامههاي مخصوص خودشان را تماشا كنند اما در فرهنگ ما متاسفانه قانوني براي تعيين ساعت و محل خواب كودك وجود ندارد و اهميتي به قانون تماشاي تلويزيون هم داده نميشود.
حتي بين والدين توافقي در اين زمينه وجود ندارد. درنتيجه كودكان در كنار والدين تمام برنامهها را تماشا ميكنند! دربسياري موارد ديده شده حتي كودك برنامه و فيلم ترسناك هم ميبيند و درنتيجه سطح اضطراب و ترسش بالا ميرود. ديدن فيلمهاي درام خانوادگي هم كه با فرهنگ ما هماهنگي ندارد، كودك را در معرض خرده فرهنگهايي قرار ميدهد كه با جامعه و فرهنگي كه در آن زندگي ميكند، كاملا متضاد است.
يك فرد بزرگسال ميتواند درست و غلط را تشخيص دهد و خيلي تحتتاثير برنامه قرار نگيرد اما چون تفكر بچهها خيلي منطقي نيست، به سادگي تحتتاثير فرهنگ القايي اين برنامهها قرار ميگيرند و بهتدريج به جاي الگوگرفتن از فرهنگ خانواده، از اين برنامهها الگوبرداري ميكنند و اين تناقض باعث بروز مشكلات رفتاري عديده ميشود.
بهتر است در خانواده، برنامه و قوانين مشخصي براي تماشاي تلويزيون كودكان در نظر گرفته شود. در بسياري موارد، اگر قانوني براي خواب كودك وجود داشته باشد، خودبهخود كودك در معرض برنامههاي مخصوص بزرگسالان قرار نخواهد گرفت. مثلا اگر ساعت 8 بخوابد، فيلمهاي مربوط به افراد بزرگسال که بعد از اين ساعت پخش ميشود، نخواهد ديد. براي جا انداختن قوانين بايد از سنين پايين شروع کنيد. در غير اين صورت كودك ممكن است در مورد قوانين بحث كند و حتي از اجراي آنها سرباز زند.
در صورتي كه در خانواده براي تماشاي تلويزيون قانوني وجود ندارد و كودك همه برنامهها را تماشا ميكند، بهتر است والدين در مورد آنچه در فيلم يا سريال نمايش داده ميشود، توضيح دهند و حتي به اين مساله بپردازند كه فرهنگ نمايش داده شده در فيلم، گاهي حتي در همان كشور مبداء نيز كاملا پذيرفته شده نيست. بايد كودك بفهمد آنچه در فيلم نمايش داده ميشود، لزوما در دنياي واقعي وجود ندارد و حتي اگر وجود داشته باشد، ممكن است با فرهنگ ما كاملا مغاير باشد.
معمولا كودكان از 5 سالگي به بعد ميتوانند متوجه تفاوتهاي فرهنگي و فردي و خانوادگي شوند. عرف، قوانين و وضع مالي خانواده از جمله مواردي هستند كه بايد در مورد آنها براي كودك توضيح داد.
تاثیرات منفی و مخرب تلویزیون بر روی کودکان :
-خشونت
طی دو دهه ی اخیر، صدها تحقیق برای بررسی تاثیر برنامه های خشونت آمیز تلویزیون بر کودکان و نوجوانان انجام گرفته است. گرچه رابطه مستقیم علت و معلولی برای این مسئله یافت نشده است، اما توافق اکثریت بر این است که برخی کودکان نسبت به تصاویر و پیام های خشونت آمیز آسیب پذیرند.
محققان واکنش کودکان را نسبت به برنامه های خشونت بار تلویزیون به سه دسته تقسیم کرده اند:
-ترس بسیار زیاد – که سندرم “دنیای وحشت” نیز نامیده می شود
کودکان، به ویژه دختر بچه ها، بسیار بیشتر از بزرگترها قربانیان خشونت تلویزیون به حساب می آیند و این مسئله باعث می شود از دنیای اطراف خود نیز بیشتر ترس و واهمه داشته باشند.
-حساسیت زدایی نسبت به خشونت های واقعی زندگی
برخی از خشونت آمیزترین برنامه های تلویزیون، کارتون کودکان است، که در آن خشونت به طریقی خنده دار به نمایش درمی آید. و نتایج و عواقب واقعی خشونت به ندرت نشان داده می شود.
-افزایش رفتارهای خشونت بار
این مسئله به ویژه در نوجوانان بسیار شدید است و این دسته از کودکان و نوجوانان پس از تماشای برنامه های خشونت آمیز از تلویزیون، رفتارهایشان خشونت آمیزتر می شود.
والدین بیش از هر چیز باید مراقب آنچه فرزندانشان در اخبارهای تلویزیون می بینند باشند، چون تحقیقات نشان داده است که کودکان بیش از برنامه های خشونت آمیز دیگر، نسبت به خشونت های اخبار ترس و واهمه دارند. با بزرگتر شدن بچه ها، ترس آنها از اتفاقات خشونت آمیز واقعی بیشتر می شود چون قادر به درک تفاوت بین واقعیت و خیال می شوند.
-تاثیر در رشد سالم کودکان
تلویزیون اگر وقتی را که کودکان برای انجام فعالیت های مهم در رشد فکری و جسمی به آن نیاز دارند به خود اختصاص دهد، ممکن است بر یادگیری و عملکرد کودکان در مدرسه نیز تاثیر بگذارد. بیشتر وقت اضافه کودکان، باید صرف فعالیت هایی مثل بازی کردن، خواندن، کشف طبیعت، یادگیری موسیقی یا شرکت در ورزش های مختلف شود.
تماشای تلویزیون که فعالیتی نشسته است، نشان داده شده که یکی از عوامل مهم در چاقی کودکان به شمار می رود. بر طبق اتحادیه قلب و سکته در کانادا، تقریباً یکی از هر چهار کودک کانادایی، بین ۷ تا ۱۲ سال، به چاقی مبتلاست. صرف وقت بسیار زیاد در جلو تلویزیون معمولاً به قیمت از دست رفتن فعالیت های پر جنب و جوش تر تمام می شود.
در مقاله ای که با هدف “اعتیاد به تلویزیون” نوشته شده است، بررسی شده که چرا برای کودکان و بزرگسالان، خاموش کردن تلویزیون دشوار است. طبق تحقیقات انجام گرفته، تماشاگران با تماشای تلویزیون احساس آرامش موقتی می کنند اما این آرامش با خاموش شدن تلویزیون به طور کلی از بین می رود. برخلاف احساس پر انرژی که افراد پس از انجام ورزش یا فعالیت های پر جنب و جوش پیدا می کنند، پس از تماشای تلویزون احساس می کنند که از انرژی تخلیه شده اند. طبق این مقاله، این همان طعنه تلویزیون است: مردم معمولاً زمانی بسیار بیشتر از آنچه قصد داشته اند به تماشای تلویزیون می پردازند، در حالیکه این تماشای طولانی مدت، حاصل و نتیجه کمتری برایشان می آورد.”
علاوه بر شیوه زندگی یکجانشینی، تلویزیون می تواند با تبلیغات بسیار زیاد غذاهای چاق کننده و تنقلات مضر نیز منجر به چاق شدن روزافزون کودکان شود. طبق انجمن مربوط به مسائل کودکان در کانادا، اکثر تبلیغات مواد غذایی در برنامه های مخصوص کودکان، فست فود، شکلات، و تنقلات چاق کننده است. و تبلیغات موادغذایی سالم فقط ۴ درصد کل این تبلیغات را شامل می شود.
هزینه ی بسیار هنگفتی صرف ساخت این تبلیغات می شود که در تاثیر گذاشتن بر رفتار مشتریان موفق باشند. مک دونالد، بزرگترین تبلیغگر مواد غذایی در تلویزیون، اخیراً ۵۰۰ میلیون دلار صرف هزینه های تبلیغاتی خود در تلویزیون کرده است.
-مضامین جنسی
این روزها، کودکان در کشورهای غربی با بمبارانی از تصاویر و پیام های جنسی در تلویزیون، مجلات، تبلیغات، موسیقی، فیلم های سینمایی، و اینترنت روبه رو هستند. والدین معمولاً نگران این هستند که آیا این پیام ها برای کودکانشان سالم است یا نه. با اینکه تلویزیون می تواند ابزار بسیار قدرتمندی در آموزش مسئولیت پذیری جنسی در نوجوانان و جوانان باشد، اما این موضوعات هیچوقت به طریق درستی در برنامه های اینچنینی نشان داده نمی شود.
طبق تحقیقی که سال ۲۰۰۱ در آمریکا خصوص مضامین جنسی در تلویزیون انجام گرفت، نشان داده شد که ۳ مورد از هر ۴ برنامه تلویزیونی، دارای مضامین جنسی است. از بین برنامه هایی که مضامین جنسی داشته اند، فقط یکی از هر ۱۰ برنامه مضامین سالم و اشاراتی به مسئولیت پذیری جنسی داشته است. و همچنین در برنامه هایی که نوجوانان را در موقعیت های جنسی نشان می دهد، فقط %۱۷ از آنها به روابط جنسی سالم و بی خطر اشاره داشته است.
