در این مقاله قصد داریم درباره اختلالات روانی صحبت کنیم. پیش از هرچیزی باید بدانید که افراد در هر جنس، سن، جنسیت، نژاد و گروههای اجتماعی و اقتصادی میتوانند از اختلالات سلامت روان رنج ببرند. عوامل زیادی میتوانند باعث بیماری شوند و بیماریها میتوانند از خفیف تا شدید متغیر باشند. پس در صورت هرنوع مشکل روانی بهتر است به یک کلینیک روانشناسی خوب مراجعه کنید.
اختلالات روانی مشکلاتی هستند که در عملکرد و رفتار یک فرد تأثیر میگذارند. این اختلالات میتوانند به صورت موقت یا مزمن باشند و میتوانند در زندگی روزمره، روابط اجتماعی و کیفیت زندگی فرد تأثیر بگذارند. تعداد این اختلالات زیاده ولی برای اینکه راحتتر متوجه شوید به دو مورد از ملموسترین آنها اشاره میکنیم.
به عنوان مثال، افسردگی یکی از اختلالات روانی است که با احساس ناراحتی شدید، انرژی کم، افکار منفی و عدم علاقه به فعالیتهای روزمره همراه است. افراد مبتلا به افسردگی ممکن است دچار مشکلات خواب، افزایش وزن یا کاهش وزن، و کاهش تمرکز و توجه شوند.
یکی دیگر از اختلالات روانی، اضطراب است. افراد مبتلا به اضطراب احساس نگرانی و ترس غیرمتعارفی را تجربه میکنند. آنها ممکن است دچار علائم فیزیکی مانند تپش قلب، تنگی نفس، عرق کردن و لرزش شوند. اضطراب میتواند روزمره را تحت تأثیر قرار داده و باعث محدودیتهایی در زندگی روزمره شود.
اختلالات روانی چیست و شامل چه مواردی می شود؟
اختلالات روانی یک سری الگوهای رفتاری و روانی هستند که در وجوه مختلفی میتوانند خود را نشان دهند. این الگوهای رفتاری میتوانند زندگی شخص را نیز دچار اختلال کنند. در واقع این اختلالات قادر خواهند بود که یک یا حتی چند جنبه از زندگی فرد را تحت تاثیر قرار دهند. روابط کاری، روابط عاطفی و فردی شخص دچار اختلال شده و پریشانی یا اصطلاحاً دسترس در فرد به شدت مییابد. در ادامه این مقاله به معرفی چند مورد از اصلیترین و مهمترین این اختلالات روانی و توضیح آنها میپردازیم.
- اختلالات روانی از نوع اختلالات تکوین عصبی
اختلالات تکوین عصبی با رشد ذهنی کودک ارتباط مستقیم دارند. این اختلالات در هر دورانی از زندگی فرد میتوانند تشخیص داده شوند. از مهمترین اختلالات تکوین عصبی میتوان به کمتوانی ذهنی، تاخیر کلی در رشد، مشکلات ارتباطی، مشکلات اوتیسمی و اختلالات بیش فعالی و کمبود توجه اشاره کرد. در ادامه به توضیح هر کدام از این موارد میپردازیم.
- اختلال کم توانی ذهنی
اختلال کمتوانی ذهنی یکی از مواردی است که در زیر مجموعه اختلالات تکوین عصبی قرار دارد. این اختلال قبلاً با نام عقبماندگی ذهنی شناخته میشد. شروع این اختلال معمولا قبل از ۱۸ سالگی است. وجود اختلال کمتوانی ذهنی در فرد موجب میشود که عملکردهای ذهنی و رفتارهای فرد دچار مشکل شود. یکی از راههای تشخیص این اختلال، انجام تستهای هوش است. معمولاً ضریب هوشی زیر ۷۰ نشاندهنده کمتوانی ذهنی در فرد است. فرد مبتلا به این اختلال در کلیه مهارتها، تعاملات و روابط خود چه در سطح فردی و چه در سطح اجتماعی دچار مشکل میشود.
- اختلال تاخیر کلی در رشد
اختلال تاخیر کلی در رشد، بیشتر به کودکان زیر ۵ سال مربوط میشود. این کودکان در مهارتهای اجتماعی، شناختی، گفتاری، حرکتی و زبانی دچار مشکل میشوند. در واقع کودکان با سرعتهای مختلف میتوانند به نقطه عطف رشد خود در زمینههای متنوعی برسند. گاهی این رشد ممکن است با تأخیرهای موقت همراه شود. این موضوع چندان نگرانکننده نیست.
اما اگر این تأخیرها زیاد و یا مداوم باشند، کودک را دچار مشکل خواهند کرد. در واقع کودکانی که دیرتر از زمان طبیعی به نقطه عطف زبانی، فکری و حرکتی میرسند، دچار اختلال تأخیر در رشد هستند. عواملی مانند وراثت، زایمان زودرس یا اختلالات موجود در دوران بارداری از جمله دلایل این موضوع هستند. انجام تستهای هوش میتوانند این اختلالات را تشخیص دهند.
- مشکلات ارتباطی
مشکلات ارتباطی همان گونه که از نام آن مشخص است، تواناییهای ارتباطی فرد را تحت تاثیر قرار میدهند. در این نوع اختلال، تواناییهای کلامی و غیرکلامی و عملی فرد دچار مشکل میشوند. در واقع اختلالات مختلف مربوط به زبان مانند صدای گفتار و یا فصاحت گفتار مانند لکنت زبان در این دسته جای دارند. چنین فردی از درک زبان و گفتار در دیگران نیز عاجز است. همچنین مشکلات ارتباط اجتماعی که در دسته ارتباط عملی قرار دارد نیز جزء اختلالات ارتباطی محسوب میشوند. در اختلالات ارتباطی فرد قادر نخواهد بود حالتهای چهره، اشارهها، ادراکات عاطفی و بسیاری از نشانههای اجتماعی دیگر را درک کند.
- مشکلات طیف اوتیسم
از جمله موارد دیگری که جزء اختلالات تکوین عصبی مربوط میشود، مشکلات اوتیسمی هستند. فرد دارای اختلال اوتیسم در تعاملات و ارتباطات اجتماعی اعم از کلامی و غیرکلامی، دچار مشکلات و نقصهای دائمی است. فرد مبتلا به اوتیسم دارای رفتارهای تکراری بوده و همچنین علایق او بسیار محدود است. چنین فردی معمولا در مقابل هر گونه محرکی، واکنشهایی نامتناسب با آن نشان میدهد. نشانههای اوتیسم معمولا از همان سنین پایین کودکی مشخص میشوند.
- اختلالات بیش فعالی و کمبود توجه
اختلال بیش فعالی، تکانشگری و کمبود توجه (ADHD) از دیگر اختلالات مربوط به اختلال تکوین عصبی است. در این نوع اختلال، فرد نسبت به بسیاری از مسائل دچار کمتوجهی میشود. فرد بیش فعال در بسیاری از موقعیتهای اجتماعی از جمله مدرسه، محیط کار و خانه علائم تکانشگری را از خود نشان میدهد فرد مبتلا به بیش فعالی معمولاً دارای فعالیتهای فیزیکی بیش از حد است. چنین فردی در یادگیری نیز دچار اختلالات زیادی میشود؛ زیرا از جمله علائم بارز بیش فعالی، عدم تمرکز است. بیش فعالی از جمله اختلالاتی است که هم در کودکان و هم در بزرگسالان مشاهده میشود.
- اختلالات روانی از نوع اختلال دو قطبی
اختلال دوقطبی یکی دیگر از اختلالات روانی است که معمولاً با تغییرات شدید در خلق و خو و میزان انرژی شخص همراه میشود. احساسات، کنشها و واکنشهای فرد مبتلا به اختلال دوقطبی معمولاً بین حالت سرخوشی و انرژی زیاد و حالت افسردگی تغییر میکند. دورههای سرخوشی را معمولاً با نام شیدایی (مانیا) یا نیمه شیدایی (هیپو مانیا) نیز میشناسند. فرد هم در دوره افسردگی و هم در دوره شیدایی دست به کارهایی میزند که برای اطرافیان نیز بسیار آزاردهنده است. البته این اختلال با درمانهای دارویی و رواندرمانی قابل کنترل است. در ادامه به توضیح هر یک از این موارد میپردازیم.
- دوره شیدایی
همانطور که گفتیم فرد مبتلا به اختلال دوقطبی گاهی اوقات در دوره شیدایی به سر میبرد. شخص در دوره شیدایی بسیار پرانرژی، خوشحال و البته تحریکپذیر است. در این دوره اعتماد به نفس فرد بسیار بالا رفته و گاهی نیز با حالتهای پریشانی این دوره را سپری میکند. البته ممکن است این گونه به نظر برسد که دوره شیدایی چندان بیخطر نیست اما انرژی بیش از حد و همچنین اعتماد به نفس بسیار بالا موجب میشود که فرد دست کارهای منفی نیز بزند. به طور مثال ممکن است در این دوره فرد به فعالیتهای منفی مانند قمار یا ولخرجیهای زیاد دست بزند.
- دوره افسردگی
فرد مبتلا به اختلال دوقطبی پس از مدتی که دوره شیدایی را طی کرد، وارد دوره افسردگی میشود. دوره افسردگی با بدخلقی، انرژی پایین، خستگی زیاد، احساس گناه، خشم، سکوت و عصیان همراه است. فرد در این دوره علاقه خود را به بسیاری از امور از دست میدهد. کارهایی که قبلاً به آنها علاقه داشت نیز دیگر جذابیتی برای او ندارند. فرد در این دوران دچار کمخوابی و بدخوابی میشود. دوره افسردگی گاهی ممکن است حتی با فکر خودکشی و یا اقدام برای آن همراه باشد.
- اختلالات روانی از نوع اختلالات اضطرابی
اختلالات اضطرابی، نوع دیگری از اختلالات روانی هستند. فرد مبتلا به این اختلالات معمولاً دارای ترس و اضطراب بسیار زیاد و مداوم، نگرانی و مشکلات رفتاری ناشی از آنها است در واقع ترس و اضطراب عنصر اصلی در اختلالات اضطرابی هستند. اگر بخواهیم تعریف دقیقی از این دو مقوله داشته باشیم باید بگوییم ترس نوعی واکنش احساسی است. این واکنش معمولا در مقابل هر گونه تهدیدی به وجود میآید.
حال ممکن است این تهدید واقعا وجود داشته باشد یا ممکن است فقط تصور اشتباه فرد باشد. اضطراب نیز ریشه در ترس از آینده دارد. در واقع فرد از تهدیدی که ممکن است یا فکر میکند در آینده روی دهد، اضطراب دارد. اختلالات اضطرابی، خود به چند دسته تقسیم میشوند؛ اختلال اضطراب فراگیر، آگورافوبیا، اختلال اضطراب اجتماعی، فوبیاهای خاص، اختلال هراس و اختلال اضطراب جدایی. در ادامه هر کدام از این موارد را توضیح میدهیم.
- اختلال اضطراب فراگیر
نگرانی، ترس و استرس یک موضوع طبیعی در زندگی هر فردی به شمار میآید. اما وقتی که این نگرانی و استرس از حد معمول فراتر رود، ایجاد مشکل میکند. در اختلال اضطراب فراگیر فرد در مورد کوچکترین مسائل دچار اضطراب و ترس زیاد میشود. به گونهای که این اضطراب سلامتی و عملکرد فکری و جسمی شخص را تحتالشعاع قرار میدهد. در واقع اضطراب در این گونه افراد هم به صورت مکرر و به دفعات زیاد و هم به مقدار زیاد ایجاد میشود.
- اختلال آگورافوبیا
اختلال آگورافوبیا نوع دیگری از اختلالات روانی است که در دسته اختلالات اضطرابی قرار دارد. در این نوع اختلال فرد از مکانهای شلوغ و عمومی میترسد. در واقع در مکانهایی که به گمان فرد نمیتوان به راحتی از آنجا فرار کرد، دچار وحشت زیاد میشود. میتوان گفت فرد از ترسیدن خود میترسد. او میترسد که نکند در این مکانها دچار حملات ترس و پانیک شود! به همین دلیل این گونه افراد سعی میکنند وارد مکانهای شلوغ نشوند. حتی در موارد شدیدتر، این اختلال منجر میشود که فرد توانایی خروج از منزل را نیز از دست دست بدهد. چنین فردی به مرور زمان دچار انزوا و عدم اعتماد به نفس خواهد شد.
- اختلال اضطراب اجتماعی
اختلال اضطراب اجتماعی نیز نوع دیگری از اختلالات روانی است که در دسته اختلالات اضطرابی قرار دارد. اضطراب اجتماعی یکی از انواع فراگیر اضطراب است. این اضطراب در واقع شبیه به همان چیزی است که معمولاً با نام خجالت کشیدن از آن یاد میکنیم. فرد در این حالت از اینکه مورد قضاوت و یا موضوع صحبت کسی قرار بگیرد میترسد. البته که این ترس کاملا غیرمنطقی است.
اما در فرد به میزان زیادی بروز میکند. به همین دلیل چنین فردی قادر نخواهد بود کارهای عادی زندگی روزمره خود را به درستی انجام دهد. فرد مبتلا به اختلال اضطراب اجتماعی در هر جایی که دیگران حضور داشته باشند، نظیر مدرسه، محل کار، دانشگاه و اماکن عمومی با اضطراب شدید مواجه میشود.
- اختلال فوبیاهای خاص
اختلال فوبیاهای خاص نیز در دسته اختلالات اضطرابی قرار دارند. فرد مبتلا به فوبیا ممکن است از یک حیوان، یک شیء و یا یک موقعیت خاص بترسد. این ترس یک ترس معمولی نیست؛ بلکه یک ترس شدید است که در بسیاری از مواقع فرد را دچار نشانههای فیزیکی نیز خواهد کرد. به طور مثال افراد مبتلا به فوبیا ممکن است از مواردی مانند سوسک، ارتفاع، آب، مار، عنکبوت و موارد این چنینی ترس شدید داشته باشند. فوبیا را میتوان در چهار دسته اصلی تقسیمبندی کرد؛ ترس از حوادث طبیعی، ترس از موارد پزشکی، ترس از حیوانات و ترسهای موقعیتی.
ترس از حوادث طبیعی شامل مواردی مانند رعد و برق، باد، گردباد، طوفان و غیره میشود. ترسهای پزشکی شامل درمانهای مختلف دندانپزشکی و پزشکی مانند آمپول، سرم و غیره میشوند. فوبیای حیوانات نیز معمولاً به صورت ترس از برخی حیوانات مانند حشرات، خزندگان، سگها، گربهها، مارها و حتی پرندگان بروز میکند. ترسهای موقعیتی هم مربوط به ترسهایی میشود که در برخی از موقعیتهای خاص بروز میکند.
به طور مثال ترس از فضاهای تنگ مانند آسانسور، ترس از تاریکی، ترس از خانه خالی، ترس از رانندگی و موارد این چنینی جزء ترس موقعیتی هستند. فردی که دارای اختلال فوبیا است وقتی در معرض موضوع ترس قرار میگیرد، حالات فیزیکی خاصی را تجربه میکند؛ حالاتی مانند حالت تهوع، افزایش ضربان قلب، یخ شدن بدن، لرزش و موارد این چنینی. حتی فرد ممکن است در چنین مواقعی خود را در معرض مرگ نیز ببیند.
- اختلال پانیک
اختلال پانیک نوع دیگری از مواردی است که جزء اختلالات اضطرابی محسوب میشود. اختلال پانیک یا هراس، دلیل مشخصی ندارد. در هر موقعیتی و بدون هیچ دلیلی ممکن است حملات پانیک رخ دهند. این موضوع باعث میشود که فرد همیشه اضطراب و استرس از رخ دادن حمله پانیک را داشته باشد. فردی که در گذشته در یک موقعیت خاص و یا حتی موقعیتی عادی دچار حمله پانیک شده است، از این به بعد نسبت به آن موقعیت ترس و اضطراب دارد. او میترسد که احتمالا دوباره در آن موقعیت دچار حمله شود. اختلال پانیک یکی از اختلالاتی است که زندگی عادی شخص را دچار مشکل میکند.
- اختلال اضطراب جدایی
اختلال اضطراب جدایی یکی از انواع اختلالات روانی است که فرد را از جدا شدن از شخصیتهای مورد علاقهاش دچار اضطراب میکند. در واقع شخص با ترس و اضطراب بسیار زیاد میترسد که از عزیزان خود جدا شود. شاید این گونه به نظر برسد که این موضوع صرفاً مربوط به کودکان است؛ چرا که اغلب ما در کودکی این حس را تجربه کردهایم. اما بزرگسالان نیز به این اختلال دچار میشوند.
اضطراب جدایی به این گونه است که ترس و اضطراب فرد به قدری است که برای دور نماندن از شخصیت وابسته به او، از کارهای عادی خود نیز سر باز میزند. به طور مثال چنین فردی قادر نیست به مدرسه، محل کار، خرید و یا مسافرت برود. چنین فردی از ازدواج کردن نیز دوری میکند؛ زیرا او می خواهد همیشه نزدیک به شخص مورد علاقه خود باشد. بدیهی است که اضطراب جدایی نه تنها زندگی شخص را دچار مشکل میکند، بلکه زندگی فرد مورد علاقه او را نیز دچار اختلال خواهد کرد.
- اختلالات استرسی
برخی از اختلالات در اثر استرس زیاد و قرارگیری در موقعیتهای استرسزا ایجاد میشود. در واقع از اختلالات ناشی از استرس به عنوان تروما نیز یاد میکنند. موقعیتهای آسیبزا و استرسزای زیادی وجود دارند که میتوانند منجر به ایجاد اختلالات استرسی شوند؛ عواملی مانند آزار و خشونتهای فیزیکی، جنسی یا عاطفی، بیتوجهی جسمی و عاطفی، سوءاستفاده، طلاق والدین و عواملی مانند آن. اختلالات استرسی به چند دسته مختلف تقسیم میشوند.
- اختلال استرس پس از سانحه
افرادی که در معرض یک سانحه قرار میگیرند، تا مدتهای زیادی افکار و خاطرات آن رویداد را یادآوری میکنند. در اثر این یادآوریها علائمی مانند مشکلات خواب، افسردگی، کابوس، عصبانیت، مشکلات تمرکز، دوری از برخی مکانها، سردرد و ….
- اختلال استرس حاد
اختلال استرس حاد نیز بیشتر در مواجهه با فجایعی مانند زلزله، سیل، تصادف و یا شاهد مرگ کسی بودن اتفاق میافتد.
- اختلالات سازگاری
اختلالات سازگاری در مواردی اتفاق میافتد که فرد نمیتواند در مقابل موقعیتهای استرسزا، واکنش درست و مناسب را نشان دهد. به طور مثال وقتی که شخص شغل خود را از دست میدهد، در این حالت واکنشهای نادرست از خود نشان میدهد؛ واکنشهایی مانند عصبانیت، تحریکپذیری، اضطراب، حتی تجاوز به حقوق دیگران و … .
- اختلال دلبستگی واکنشی
این اختلال در اثر روابط و دلبستگیهای ناسالم کودک با بزرگترها ایجاد میشود. در این حالت کودک از بزرگترهای خود فاصله گرفته و ممکن است دچار اختلالات عاطفی و اجتماعی شود. همچنین در بسیاری از مواقع در موقعیتهایی که انتظار میرود کودک واکنش زیادی نشان دهد، واکنش چندانی از کودک مشاهده نمیشود. به طور مثال وقتی که اسباب بازی کودک را از او میگیرید، آنطور که باید اهمیتی به این موضوع نمیدهد.
- اختلال درگیری اجتماعی مهار نشده
این اختلال بیشتر در کودکانی مشاهده میشود که به طور کنترل نشده با دیگران ارتباط برقرار میکنند. این افراد اشتیاق بیش از حدی برای ارتباط با غریبهها دارند.
- اختلالات گسستگی
اختلالات گسستگی نوع دیگری از اختلالات روانی هستند که در آن میان جنبههای مختلف آگاهی از جمله حافظه، هویت، افکار، خاطرات، اعمال و … گسست و وقفه ایجاد میشود. چنین افرادی به طور مداوم به دنبال فرار از واقعیت بوده و این کار را از طرق غیرارادی و ناسالم انجام میدهند.
- اختلال فراموشی تجزیه ای یا آمنزیای گسسته
در اختلال فراموشی تجزیهای، فرد تا مدتها حافظه خود را از دست میدهد. حال این مدت زمان ممکن است کوتاه باشد یا بلند. این از دست دادن حافظه در نتیجه یک آسیب روانی یا تروما ایجاد میشود. در این حالت فرد ممکن است جزئیاتی را به خاطر بیاورد. اما جزئیات بیشتر را فراموش میکند.
- اختلال هویت تجزیه ای
نوع دیگری از اختلالات گسستگی، اختلال هویت تجزیهای است. در این نوع اختلال فرد چند هویت و شخصیت متفاوت خواهد داشت. چنین فردی در موقعیتهای مختلف ممکن است یکی از وجوه شخصیتی خود را نشان داده و بر اساس آن رفتار کند.
- اختلال شخصیت زدایی – واقعیت زدایی
در این نوع اختلال، شخص احساسی مانند خروج از بدن خود خواهد داشت. یک حس غیرواقعی بودن در فرد وجود دارد که نوعی مسخ شخصیت محسوب میشود. در چنین حالتی فرد احساس میکند تمام اعمال و رفتارهای خود را مانند یک فیلم از دور میتواند مشاهده کند.
- اختلالات روان تنی
اختلالات روان تنی نوع دیگری از اختلالات روانی هستند که منجر به مشکلات جسمی میشوند. گاهی یک سری دردهای جسمی در فرد به وجود میآیند که هیچ گونه دلیل مشخصی ندارند. این دردها معمولاً به دلیل مشکلات روحی و روانی در فرد ایجاد میشوند. در واقع این دردها از افکار، احساسات و عواطف فرد ناشی میشوند. اختلالات روان تنی شامل موارد زیر میشود؛
- اختلال هیپوکندریازیس
در این اختلال فرد یک درد یا مشکل فیزیکی کماهمیت و جزئی را نشانه یک مشکل جسمی بزرگ میداند. به طور مثال فردی که درد خفیفی در معده خود دارد، گمان میکند که مبتلا به سرطان معده شده است.
- اختلال تبدیلی
در اختلال تبدیلی فرد بدون اینکه هیچ گونه بیماری جسمی خاصی داشته باشد، یک سری علائم عصبی مانند تشنج در او به وجود میآید. این علائم بر روی جسم و حواس او تاثیرگذار هستند.
- اختلال جسمانی سازی
در اختلال جسمانی سازی فرد دردهای مختلفی را در بدن خود حس میکند که موجب درگیریهای ذهنی در او خواهد شد. به طور مثال فرد به طور مکرر دچار سردرد یا اسهال میشود. اما تمام این سردردها و اسهالها ناشی از مسائل روحی و عاطفی بوده و جنبه بیماری ندارند.
- اختلال بد شکلی بدن
در اختلال بدشکلی بدن، فرد به طور وسواسگونهای نسبت به ظاهر خود حساسیت پیدا میکند. به طور مثال در مقابل کوچکترین چین و چروک یا چاقی دچار استرس میشود. نتیجه این استرس ممکن است مواردی مانند بیاشتهایی باشد.
- اختلال درد
در اختلال درد، شخص دردهای شدیدی را در قسمتهای مختلفی از بدن حس میکند. این دردها معمولاً طولانی مدت بوده و ۶ ماه تا یک سال و حتی بیشتر ادامه خواهند داشت. مواردی مانند میگرن، کمردرد، سردرد، معده درد و بسیاری از این موارد، جزء اختلال درد محسوب میشوند.
- اختلال ساختگی
در اختلال ساختگی، فرد کوچکترین علامتی را عمداً و آگاهانه به عنوان یک بیماری مهم معرفی میکند. در چنین مواردی شخص بیشتر تمایل به جلب توجه دارد و برای این موضوع از چنین روشی استفاده میکند.
3- اختلالات تغذیه ای
یکی دیگر از اختلالات روانی که بسیار شایع است، اختلالات تغذیهای نام دارد. در اختلالات تغذیهای، فرد وسواس زیادی نسبت به وزن و اندام خود پیدا میکند. همچنین این اختلال به گونهای است که رفتارهای غذایی فرد همراه با احساسات و حالتهای روحی او تنظیم میشود. اختلال تغذیهای در عین حال که قابل درمان است، اما در صورت عدم درمان به شدت میتواند سلامت فرد را تهدید کند. این اختلال انواع مختلفی دارد که در ادامه به آنها اشاره میکنیم.
- اختلال بی اشتهایی عصبی یا آنورکسیا
در بی اشتهایی عصبی همانطور که از نام آن مشخص است، فرد به طور وسواسی غذا و دریافت کالری برای بدن خود را محدود میکند. چنین فردی تمایل بسیار زیاد و بیمارگونهای به کاهش وزن دارد. این اختلال به گونهای است که فرد حتی در صورت داشتن فعالیت بدنی زیاد نیز تمایل به دریافت غذا ندارد.
- اختلال پرخوری عصبی
در اختلال پرخوری عصبی، فرد در زمان کوتاهی مقدار زیادی از غذا را میخورد. گاهی نیز این اختلال به گونهای است که فرد تصور میکند که مقدار زیادی از غذا را خورده است. چنین فردی پس از خوردن غذا برای اینکه کالریهای اضافی را از بین ببرد، از روشهایی مانند ورزش زیاد و شدید، استفراغ یا ملینها استفاده میکند.
- اختلال پرخوری
در اختلال پرخوری مانند اختلال پرخوری عصبی، فرد مقدار زیادی غذا را در زمان کمی میخورد. اما برعکس پرخوری عصبی پس از خوردن غذا تلاش نمیکند تا کالریهای دریافت شده را از بین ببرد. اما با این حال دچار احساسات ناراحتکنندهای مانند پشیمانی، افسردگی، خجالت یا گناه خواهد شد.
- اختلال نشخوار
اختلال نشخوار یکی دیگر از اختلالات تغذیهای است که بیشتر در افراد دارای ناتوانی ذهنی یا تأخیر رشد اتفاق میافتد. در اختلال نشخوار، فرد غذاهایی را که از قبل خورده است عمداً بالا آورده و و حتی در برخی از موارد ممکن است آنها را مجدداً بخورد.
- اختلال پایکا
حتماً تا به حال با افرادی که تمایل زیادی به خوردن خاک، رنگ، صابون، بنزین و سایر مواد غیرخوراکی دارند، روبرو شدهاید. این اختلال به نام اختلال پایکا معروف است و اغلب در کودکان و افراد ناتوان رشدی مشاهده میشود.
4-اختلالات خواب
اختلالات خواب مشکلاتی هستند که تمام جنبههای خواب از جمله کیفیت، زمان و مقدار خواب را تحت تاثیر قرار میدهند. فرد به دلیل مشکلاتی که در خواب خود دارد، در طول روز عملکرد درستی نداشته و مدام پریشان و خواب آلود است. در بسیاری از مواقع اختلالات خواب به دلایل جسمی یا روحی اتفاق میافتند. شایعترین نوع اختلالات خواب، بیخوابی است. در ادامه به برخی از انواع اختلالات خواب میپردازیم.
- بی خوابی
فرد مبتلا به بیخوابی نمیتواند به راحتی به خواب برود و یا وقتی که به خواب رفت، به دلایل خاصی از خواب بیدار میشود. چنین فردی در طول روز مدام احساس خستگی و پریشانی خواهد داشت.
- آپنه انسدادی خواب
فرد مبتلا به آپنه انسدادی خواب، در طول خواب دچار خروپف شده و این خروپف موجب قطع موقتی تنفس او میشود. همین موضوع باعث میشود از خواب بیدار شده و در خواب او اختلال ایجاد شود.
- اختلال مرکزی پرخوابی
در اختلال مرکزی پرخوابی، فرد با وجود داشتن خواب کافی باز هم در طول روز بسیار خواب آلود و خسته است؛ بنابراین از هر فرصتی استفاده میکند تا بتواند بخوابد.
- پاراسومنیا
در اختلال پاراسومنیا فرد در طول خواب اعمال فیزیکی مختلفی را انجام میدهد. کارهایی مانند خوردن، راه رفتن، صحبت کردن و … .
- نارکولپسی
اختلال نارکولپسی به گونهای است که فرد به طور ناگهانی دچار حمله خواب شده و حتماً باید سریعاً بخوابد. در چنین حالتی فرد ممکن است حتی توان عضلانی خود را نیز از دست بدهد. همچنین فرد نمیتواند زمان خوابیدن یا بیدار شدن خود را تنظیم کند.
- سندروم پاهای بی قرار
در سندروم پای بیقرار فرد به طور غیر قابل کنترلی پاهای خود را تکان میدهد. در واقع به دلیل برخی مشکلات عصبی فرد تمایل عجیبی به تکان دادن سریع پاهای خود دارد.
- سندروم فاز تأخیری خواب
در سندروم فاز تأخیری خواب، از زمانی که فرد تصمیم به خوابیدن میگیرد، حداقل تا دو ساعت نمیتواند به خواب برود؛ به همین دلیل هنگام بیدار شدن از خواب نیز با مشکل مواجه میشود.
- اختلال خواب شیفت کاری
در این اختلال فرد به خاطر زمانبندی برنامه کاری خود نمیتواند خواب درستی داشته باشد و در نتیجه در طول روز مدام احساس خواب آلودگی و خستگی دارد.
- اختلالات افسردگی
اگر هر از گاهی احساس ناراحتی و ناتوانی در امور روزمره خود را دارید، موضوعی طبیعی است. اما اگر به طور دائم و زمانی طولانی است که در این حالت به سر میبرید، احتمالاً مبتلا به اختلال افسردگی شدهاید؛ بنابراین حتماً باید با یک جواب روانپزشک صحبت کنید. اختلال افسردگی انواع مختلفی دارد که در ادامه به برخی از آنها اشاره میکنیم.
- افسردگی بالینی
در افسردگی بالینی یا افسردگی تک قطبی، فرد هر روز و به طور مداوم، احساس غم و اندوه داشته و علاقهای به محرکهای بیرونی نشان نمیدهد. برای همه افراد ممکن است این حالت پیش بیاید. اما در صورتی طبیعی است که هر از چند گاهی اتفاق بیفتد. اما اگر به طور مداوم و به مدت دو هفته این حالت را داشته باشید، مبتلا به افسردگی بالینی شدهاید.
- اختلال افسردگی مداوم
اختلال افسردگی مداوم یا دیس تایمی، بسیار طولانی مدت بوده و ممکن است سالها طول بکشد. در طول این مدت فرد در کارهای روزمره و روابط خود دچار مشکل شده و نمیتواند در هیچ حالتی شاد باشد.
- افسردگی پس از زایمان
زنان باردار پس از زایمان ممکن است دچار افسردگی پس از زایمان یا بیبی بلوز شوند. این نوع افسردگی که به دلیل تغییرات هورمونی است، معمولاً تا دو هفته کاهش مییابد و با گریه یا احساس غم همراه است.
- اختلال عاطفی فصلی
اختلال عاطفی فصلی یا افسردگی فصلی، نوعی افسردگی است که با شروع یک فصل خاص آغاز شده و با پایان آن تمام میشود. در طول این مدت فرد دچار ناامیدی، خستگی، ناراحتی و عدم علاقه به محرکهای بیرونی خواهد شد.
- افسردگی روانی
در افسردگی روانی میزان افسردگی آنقدر زیاد است که با حالتهای روان پریشی نیز همراه میشود. در این حالت فرد تفکرات یا رفتارهای آشفته و نادرست خواهد داشت. علائمی مانند هذیان، توهم، شنیدن صداهای غیر واقعی یا دیدن تصاویر غیر واقعی، باورهای غلط و بسیاری از این موارد در فرد مبتلا به افسردگی روانی مشاهده میشود.
- افسردگی قبل از قاعدگی
افسردگی قبل از قاعدگی نیز یکی از شایعترین انواع افسردگی بوده که بر اثر تغییرات هورمونی در اغلب زنان مشاهده میشود.
- افسردگی موقعیتی
افسردگی موقعیتی یا واکنشی در مواجهه با یک موقعیت آسیبزا یا استرسزا در زندگی ایجاد میشود. وقایعی مانند طلاق، از دست دادن عزیز، پایان رابطه عاطفی و بسیاری از موارد میتوانند منجر به افسردگی موقعیتی شوند.
- افسردگی ناشی از مصرف مواد مخدر
در افسردگی ناشی از مصرف مواد، فرد در اثر مصرف یا ترک الکل یا مواد مخدر دچار علائم افسردگی خواهد شد.
سخن پایانی
اختلالات روانی طیف وسیعی از مشکلات روحی و روانی هستند که ذکر و بررسی تمام آنها در این مقاله نمیگنجد. اختلالات شخصیتی، عصب شناختی، وسواسی و بسیاری از اختلالات دیگر وجود دارند که ما در اینجا تنها به برخی از این اختلالات اشاره کردیم. اما یک نکته مهم و ضروری در این رابطه وجود دارد.
آن هم این است که در برخی از مواقع، بسیاری از مشکلات از جمله مشکلات جسمی ناشی از اختلالات روانی و روحی فرد هستند؛ بنابراین اگر از مشکل یا دردی رنج میبرید و دلیل پزشکی قانع کنندهای برای آن پیدا نکردهاید، حتماً به یک روانشناس مراجعه کنید. در کلینیک روانشناسی بوجیکا شما با کمکها و مشاورههای روانشناسان این مجموعه، میتوانید ریشه بسیاری از مشکلات خود را یافته و به حل آنها بپردازید.
سوالات متداول
- 7 اختلال روانی اصلی کدامند؟
· اختلالات اضطرابی. …
· افسردگی. …
· اختلال دوقطبی. …
· اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) …
· روان گسیختگی. …
· اختلالات اشتها. …
· رفتار مخرب و اختلالات غیراجتماعی.
· اختلالات رشد عصبی
- سختترین بیماری روانی برای زندگی چیست؟
اختلال شخصیت مرزی یکی از دردناکترین بیماریهای روانی است، زیرا افرادی که با این اختلال دست و پنجه نرم میکنند، دائماً در تلاش هستند تا با هیجانات فرار و طاقتفرسا کنار بیایند.
- سادهترین اختلال روانی برای درمان چیست؟
اختلال اضطراب قابل درمانترین بیماری روانی است. اختلال اضطراب باعث ایجاد ترسهای غیر واقعی، نگرانی بیش از حد، تغییر در الگوهای خواب، تنش شدید و رفتار تشریفاتی میشود.
- یکی از جدیترین اختلالات روانی چیست؟
اسکیزوفرنی یک اختلال روانی مزمن و شدید است که باعث میشود افراد واقعیت را به طور غیرعادی تفسیر کنند. افراد ممکن است دچار توهم، هذیان، تفکر بسیار آشفته و کاهش توانایی عملکرد در زندگی روزمره خود شوند.
- چه کسانی اختلالات روانی بیشتری دارند؟
تقریباً 9.5٪ از بزرگسالان 18 ساله و بالاتر، هر ساله از یک بیماری افسردگی (افسردگی شدید، اختلال دوقطبی یا دیستیمیا) رنج میبرند اما زنان تقریبا دو برابر بیشتر از مردان در معرض ابتلا به افسردگی شدید هستند. با این حال، احتمال ابتلای مردان و زنان به اختلال دوقطبی به یک اندازه است.
- بیماری روانی از چه سنی شروع میشود؟
50 درصد بیماریهای روانی در سن 14 سالگی و 3/4 بیماریهای روانی در 24 سالگی شروع میشود.
- شایعترین و قابل درمانترین اختلال روانی چیست؟
اختلالات اضطرابی شایعترین اختلالات روانی است. آنها تقریباً 30٪ از بزرگسالان را در مقطعی از زندگی خود تحت تأثیر قرار میدهند. با این حال، اختلالات اضطرابی با تعدادی از درمانهای روان درمانی قابل درمان هستند. درمان به اکثر افراد کمک میکند تا زندگی طبیعی داشته باشند.
مطالب پیشنهادی:
- روانشناسی کودکان چیست ؟ و 3 حوزه اصلی آن
- روان درمانی چیست؟ و 8 نوع آن
- درمان بیش فعالی چیست؟ و 10 روش آن
- خانواده درمانی چیست؟ و 7 کاربرد آن
- سادیسم چیست و 2 روش درمان آن
- تست هوش کودکان و 8 نوع آن
- آنورکسیا چیست و 5 روش درمان آن
- تپش قلب چیست؟ و 5 راه برای مدیریت آن
- روشهای افزایش اعتماد به نفس
- علائم افسردگی
منابع
