تست هوش وکسلر
احتمالا همه شما در مورد تستهای هوش شنیدید. انجام تست هوش وکسلر برای من یکی از بهترین تصمیماتی بود که توی عمرم گرفتم؛ چون گرفتن این تصمیم خودش منجر شد بتونم تو مسیرهای دیگه زندگیم هم انتخابهای درست رو داشته باشم. تست وکسلر یک آزمونه که برای سنجش میزان هوش شما انجام میشه.
زمانی که من میخواستم رشته دبیرستانیم رو انتخاب کنم، به توصیه یکی از آشنایان این تست رو انجام دادم. اون شخص من رو آگاه کرد که دونستن ضریب هوشی چقدر میتونه توی انتخاب مسیر شغلی من مؤثر باشه؛ بنابراین من با یک دید باز از تواناییهای خودم، رشته تحصیلین رو انتخاب کردم. این موضوع در انتخاب رشته دانشگاه هم بسیار به من کمک کرد.
کلینیک روانشناسی بوجیکا جایی بود که من در آنجا این تست رو انجام دادم. توصیه میکنم اگر در حال انتخاب رشته یا انتخاب شغل هستید، حتما به فکر انجام این تست پیش روانشناسهای حرفهای باشید. حتی اگر پدر و مادر هستید و کودک کم سن و سالی دارید، از انجام این تست برای کودک خودتون غافل نشید.
تست هوش وکسلر چیست؟
یکی از بهترین و معروفترین تستهایی که برای سنجش میزان هوش و تواناییهای شناختی انسان به کار گرفته میشود، تست هوش وکسلر است. این تست برای اولین بار در سال ۱۹۳۹ توسط دکتر دیوید وکسلر ابداع شد. در واقع استارت این تست از جایی بود که وکسلر به همراه چارلز اسپیرمن و کارل پیرسون قصد داشتند برای استخدام سربازهای جدید ارتش، تستی را طراحی کنند. این تست برای این بود که هوش سربازهای ارتش را بسنجند.
در واقع پس از بررسیهایی که برای آزمونهای هوش موجود در آن زمان انجام دادند متوجه شدند که اغلب این آزمونها بیشتر با هوش کودکان انطباق دارند. اما برای بزرگسالان چندان مناسب نبوده و اعتبار زیادی ندارند. به مرور زمان تست وکسلر به سه قسمت تقسیم شد. یکی از آنها تست هوش بزرگسالان (WAIS) است که برای سنین بزرگسالی استفاده میشود.
دیگری تست هوشی است که برای کودکان بین ۶ تا ۱۶ سال (WISC) کاربرد دارد. تست هوش دیگر نیز برای کودکان بین ۴ تا ۶/۵ سال (WPPSI) یعنی سنین پیش دبستانی کاربرد دارد. تست هوشی که برای کودکان بین ۶ تا ۱۶ سال استفاده میشود، گاهی برای افراد دارای ناتوانیهای ذهنی نیز کاربرد دارد.
هدف از انجام تست وکسلر
میتوان گفت از دست دادن حافظه در سربازان جنگ جهانی اول، اولین دلیل برای انجام تست وکسلر توسط این دانشمند بود. این موضوع سبب شد وکسلر در زمینه سنجش هوش سربازان و نیز بیماران خود نیز علاقه نشان دهد. به مرور زمان کودکان نیز به این قضیه اضافه شدند. او مطالعات خود را بر روی مغز انسان گستردهتر کرد. این مطالعات او را به یک نتیجه قابل تأمل رساند؛ فضا و محیطی که فرد در آن زندگی میکند، با ضریب هوشی او رابطه مستقیم دارد. البته تأثیر پشتکار را نمیتوان نادیده گرفت.
اما عوامل زیستی و محیطی نیز تاثیر زیادی بر ضریب هوشی دارند. وکسلر کمکم به این نتیجه رسید که یک آزمون را طراحی کند که برای تمام سنین و گروهها کاربرد داشته باشد. این گونه بود که تست هوش نهایی وکسلر ابداع شد. اولین و اصلیترین هدف از انجام این تست، سنجش میزان هوش و عملکرد شناختی در کودکان و بزرگسالان است. این موضوع سبب میشود که میزان توانایی و یا ناتوانیهای ذهنی و شناختی افراد شناسایی شود.
نمرات این تست بین ۳۰ تا ۱۶۰ است. فردی که دارای یک سطح هوش متوسط است، باید نمرهای بین ۹۰ تا ۱۰۹ را کسب کند. میانگین نمرات حدود ۱۰۰ است. فردی که بالای ۱۳۰ نمره را دریافت کند، دارای ضریب هوشی بالا است. البته تست وکسلر دارای شاخصهایی است که بر اساس سن کودک و رتبه دریافت شده، میتواند میزان ضریب هوشی را تشخیص دهد.
تست وکسلر در کدام کشورها استفاده می شود؟
نوع ساخت و تنظیم تست هوش وکسلر به گونهای است که از نظر موقعیتهای فرهنگی و اجتماعی، کاملاً یکسان و منصفانه است؛ بنابراین میتواند در بسیاری از کشورهای جهان استفاده شود. در حال حاضر نیز این تست به دلیل همین جهان شمول بودن، در اغلب کشورها استفاده میشود. جدیدترین نسخه این تست در سال ۲۰۰۸ عرضه شد.در این تستها آی کیو استاندارد را بین ۸۵ تا ۱۱۵ در نظر گرفتهاند.
یکی از مهمترین تغییراتی که در آزمونهای جدید وکسلر ایجاد شده است، کوتاه کردن آن است؛ زیرا آزمون وکسلر یکی از آزمونهای بسیار طولانی است؛ بنابراین برای کودکان و حتی بزرگسالان خستهکننده و سخت خواهد بود. به همین دلیل نسخه جدید را به صورت خلاصه تنظیم کردهاند.
در واقع این نسخه به قدری خلاصه و مفید است که ظرف نیم ساعت میتواند تست هوش را انجام دهد. تست وکسلر را میتوان در کنار تست هوش استنفورد بینه، از جمله محبوبترین تستهای هوش برای روانشناسان دانست. هر چند که تست وکسلر در مقایسه با تست استنفورد بینه، بیشتر برای چکاپهای بالینی استفاده میشود. تست وکسلر به گونهای است که برای انجام آن نیازی نیست حتما با یک روانشناس در ارتباط باشید.
مقیاس تست هوش وکسلر برای کودکان ۴ تا ۶/۵ سال
تست هوش وکسلر از نوع WPPSI برای کودکان ۴ تا ۶/۵ سال کاربرد دارد. البته در برخی از موارد میتوان برای کودکان ۲/۵ سال و قدری بالاتر از ۷/۵ سال نیز از آن استفاده کرد.
شاخصهای اندازهگیری در هر کدام از این سنین ممکن است قدری متفاوتتر از سنین دیگر باشد. به طور مثال شاخصهایی که برای تشخیص میزان آی کیو در کودکان زیر ۴ سال مورد بررسی قرار میگیرند، شامل این موارد میشوند؛ درک کلامی، فضایی بصری و حافظه کاری. برای کودکان بالای ۴ سال نیز شامل مواردی همچون درک کلامی، فضایی بصری، استدلال سیال، حافظه کاری و سرعت پردازش میشود.
مقیاس تست هوش وکسلر برای کودکان سنین ۶ تا ۱۶ سال
تست هوش وکسلر از نوع WISC نیز برای کودکان بین ۶ تا ۱۶ سال مورد استفاده قرار میگیرد. طول مدت انجام این آزمون بین ۴۵ تا ۶۵ دقیقه است. اما ممکن است بر اساس شاخصها و یا شرایط مختلف، قدری کمتر یا بیشتر شود. شاخصهایی که در این نوع آزمون برای سنجش هوش و قدرت شناختی کودک استفاده میشوند شامل این موارد خواهند شد؛ شاخص فضایی بصری، درک کلامی، استدلال سیال، حافظه کاری و سرعت پردازش.
مقیاس تست هوش وکسلر برای بزرگسالان
تست هوش وکسلر از نوع WAIS برای بزرگسالان انجام میشود. شاخصهایی که در این نوع آزمون مورد بررسی قرار میگیرند نیز شامل درک کلامی، استدلال ادراکی، حافظه کاری و سرعت پردازش هستند. تست هوش وکسلر به طور کلی شامل ۱۱ خرده آزمون است. برخی از آزمونها مربوط به آزمونهای هستهای و برخی از آنها، آزمونهای تکمیلی هستند.
نکتهای که در مورد تست هوش WAIS و دیگر مقیاسهای تست وکسلر وجود دارد این است که هوش فقط یک عامل واحد نیست؛ بلکه عوامل و مهارتهای مختلف و پیچیدهای وجود دارند که میتوانند تعریفی از هوش باشند. در واقع هوش یک عامل چند وجهی است. وکسلر معتقد بود که هوش میتواند در شکلهای مختلفی تعریف شود.
به طور مثال هوش عملی، هوش کلامی، هوش اجتماعی، هوش هیجانی و هوش انتزاعی انواع مختلفی از هوش هستند. اما تقسیمبندی وکسلر برای هوش در حالت کلی و عمده در دو مهارت اصلی کلامی و عملکردی انجام گرفت. او در واقع مهارتهای مختلف را زیر مجموعهای از این دو مهارت در نظر گرفت.
بر اساس آنچه قبلاً اشاره کردیم، آزمون هوش بزرگسالان وکسلر دارای ۱۱ خرده آزمون است. ۶ آزمون این تست مربوط به مقیاس کلامی هستند. این موارد شامل اطلاعات عمومی، دایره کلمات، محاسبات ارقام و گستردگی آنها، درک و فهم و شباهتها میشوند. ۵ آزمون دیگر نیز مربوط به مقیاس عملی هستند که شامل تکمیل و تنظیم تصاویر، کار با مکعبها، نماد رقمها و اعداد و همچنین چسباندن قطعات به یکدیگرمیشوند.
انواع دیگر تست هوش وکسلر
معروفترین انواع تست هوش وکسلر، مواردی بودند که بالاتر به آنها اشاره کردیم. اما انواع دیگری نیز وجود دارند که برای سنجش میزان آی کیو افراد و یا برخی تواناییهای شناختی کاربرد دارند. در ادامه به این موارد اشاره میکنیم؛
● تست هوش وکسلر از نوع WASI
این نوع آزمون یکی از انواع آزمونهای هوش وکسلر است که برای افراد در سنین بین ۶ تا ۸۹ سال کاربرد دارد. این آزمون کوتاه مدت بوده و ضریب هوشی فرد در زمانی حدود ۱۵ دقیقه بررسی میشود.
● تست هوش وکسلر از نوع WAIS-R NI
این نوع آزمون بیشتر برای افراد دارای آسیب مغزی و یا حتی بدون آسیب مغزی مورد استفاده قرار میگیرد. در واقع از این نوع تست به عنوان یک ابزار عصبشناسی و روانشناسی استفاده میشود.
● تست هوش وکسلر از نوع WIAT
نوعی از تست هوش وکسلر وجود دارد که برای مقاصد تحصیلی مورد استفاده قرار میگیرد. در این نوع تست مهارتهای تحصیلی فرد مورد بررسی قرار میگیرند. هدف از انجام این تست این است که تواناییها و ناتوانیهای یادگیری و آموزشی را در فرد تشخیص دهند.
نحوه تعیین بهره هوشی بر اساس نمرات تست وکسلر
گفتیم اصلیترین هدف از انجام تست هوش وکسلر، اطلاع از ضریب هوشی شخص است. از نام این تست نیز کاملا مشخص است که بیشتر برای تعیین بهره هوشی افراد در نظر گرفته شده است.
● نمرات تست هوش وکسلر
نمرههای این آزمون نیز بین ۳۰ تا ۱۶۰ است. بر مبنای این نمرات اگر فردی نمرهای برابر با ۱۳۰ و یا بیشتر از آن را کسب کند، در دسته افرادی با هوش بسیار بالا قرار دارد. افرادی که نمرهای مابین ۱۲۰ تا ۱۲۹ را دریافت میکنند، دارای هوش بالا هستند. اگر فردی نمرهای بین ۱۱۰ تا ۱۱۹ را دریافت کند، به این معنی است که این فرد از نظر بهره هوشی در سطح بالای متوسط قرار دارد.
دریافت نمره ۹۰ تا ۱۰۹ نیز سطح هوشی متوسط را نشان میدهد. فردی که نمرهای بین ۸۰ تا ۸۹ را دریافت کند، از نظر هوشی پایینتر از حد متوسط است. کسب نمره ۷۰ تا ۷۹ نیز سطح هوش مرزی را نشان میدهد. افرادی که دارای سطح هوشی بسیار پایین و با در سطح عقبماندگی هستند نیز نمرهای برابر با ۶۹ و یا پایینتر از آن را دریافت میکنند.
● تعیین بهره هوشی از روی نمرات
نمرهدهی در تست هوش وکسلر به گونهای است که امتیازات تمام خرده آزمونها را در نظر میگیرند. در نهایت مقیاس کاملی از ضریب هوشی کلامی و عملکردی، از نتیجه این خرده آزمونها استخراج میگردد. در واقع نمره نهایی شامل بهره هوشی کلی، بهره هوشی کلامی و بهره هوشی عملکردی است. تعیین بهره هوشی کلی به این دلیل است که مجموعی از قدرت شناختی فرد را به دست آورند.
در مورد تست هوش وکسلر یک نکته مهم وجود دارد که باید مد نظر قرار داد. درست است که این تست جزء معتبرترین و دقیقترین تستهای بررسی ضریب هوشی است، اما در برخی از موارد باید در نتایج قدری تأمل کرد؛ زیرا گاهی پیش میآید که نمرات کسب شده در ضریب هوش کلامی و عملکردی تفاوتهای زیادی با یکدیگر دارند. در این صورت ممکن است در نتیجهگیری بهره هوشی کلی، مقداری دچار مشکل شویم؛ بنابراین در این شرایط باید احتیاط و تأمل بیشتری در نحوه تفسیر تست داشته باشیم.
چرا بهتر است تست هوش وکسلر را انجام دهیم؟
نکتهای که در مورد تست هوش وکسلر وجود دارد این است که در هیچ زمانی اجباری برای انجام آن وجود نداشته است. اما باید بدانیم انجام این تست بسیار میتواند در زندگی فرد، کمککننده باشد؛ به طور مثال در مورد کودکان انجام این تست موجب میشود تا آنها بهتر بتوانند از پتانسیلهای هوشی خود استفاده کنند.
فرض کنید یک کودک که ضریب هوشی ۱۲۰ دارد، بخواهد در کلاسهای معمولی شرکت کند. مطمئناً چنین کودکی نمیتواند در یک کلاس معمولی از تمام پتانسیلهای هوشی خود استفاده کند؛ بلکه این کودک باید در کلاسهای پیشرفتهتری حاضر شود. برعکس این قضیه را نیز در نظر بگیرید. کودکی که ضریب هوشی زیر ۸۰ دارد، ممکن است در کلاسهای درس معمولی نیز نتواند نتیجه مثبت را دریافت نماید.
حتی ممکن است به مرور زمان اعتماد به نفس این کودک نیز دچار اختلال شود؛ بنابراین این کودک احتیاج به کلاسهایی دارد که حمایتهای بیشتری از او شود؛ زیرا چنین کودکی به دلیل داشتن بهره هوشی پایین نسبت به سایر کودکان، احتیاج دارد از نحوه دیگری از تدریس و میزان بیشتری از آن بهرهمند شود . حال انجام تستهای WISC و WPPSI با تشخیص ضریب هوشی کودک میتوانند راه درست را در مسیر آموزشی به والدین او نشان دهند. انجام تست هوش برای بزرگسالان نیز توصیه میشود.
البته برخی از بزرگسالان به این موضوع بیشتر از جنبه سرگرمی آن نگاه میکنند. اما برخی دیگر دوست دارند و در واقع کنجکاو هستند موقعیت و میزان هوشی خود را بسنجند. البته تست هوش برای بزرگسالان بسیار فراتر از این موارد است؛ به طور مثال انجام تست هوش میتواند به فرد کمک زیادی برای انتخاب شغل مناسب کند. همچنین افرادی که قصد ادامه تحصیل در برخی از کالجها یا دانشگاهها را دارند، ممکن است به این تست نیاز پیدا کنند.
سخن پایانی
شاید بتوان گفت یکی از بهترین خدماتی که علم به بشر کرده است، توانایی در سنجش بهره هوشی انسان است. علم روانشناسی و عصبشناسی کمک کردند تا تستهای مختلفی برای سنجش بهره هوشی انسانها وارد کار شوند. تست هوش وکسلر یکی از این تستها بود. این تست را میتوان یکی از برترین و معتبرترین تستهای هوش دانست.
تست وکسلر و تستهایی نظیر آن کمک میکنند تا افراد به طرز بهتر و مناسبتری بتوانند از تواناییهای خود استفاده کنند. مطمئناً فردی که تواناییهای خود را بشناسد و آنها را در مسیر درست پیش ببرد، فرد موفقتری خواهد بود. در حال حاضر بسیاری از روانشناسان این تست را بر روی مراجعان خود انجام میدهند. کلینیک روانشناسی بوجیکا یکی از مراکز معتبری است که از وجود روانشناسان حرفهای بهره گرفته است. مراجعه به این روانشناسان و انجام این تست میتواند مسیرهای بهتری را در جهت موفقیت پیش پای شما بگذرد.
مقالات مرتبط
