درمان بیش فعالی با رفتار درمانی و نوروفیدبک | بهترین مرکز مشاوره درمان بیش فعالی

  درمان بیش فعالی و نقص توجه

در این مقاله به شیوه های مختلف درمان بیش فعالی و نقض توجه می پردازیم.

درمان بیش فعالی با دارو درمانی

درمان بیش فعالی بوسیله دارو ، شامل محرک‌های ساختار اعصاب مرکزی است. ولی استفاده از دارو به تنهایی ندرتا می‌تواند نیازهای درمانی اطفال گرفتار به این مشکل را برآورده کند. بعلاوه بهبود دارویی به علت اثر بد مواد شیمیایی بر فرایندهای طبیعی رشد نظام ساختار اعصاب مرکزی و هم چنین نداشتن اثر پایدار و ماندگار به منظور بهترشدن اختلال، مورد انتقاد بوده و به این جهت بر درمان‌های روانشناختی تأکید بیشتری میشود.

به این جهت به نظر میاد که درمان‌های دارویی ضروری است با مداخلات روان درمانی همراه باشد. دارو درمانی و روان درمانی به صورت جداگانه و ترکیبی به طور چشمگیری مورد کاربرد قرار گرفته و از سعی همزمان پدر و مادر ، رواندرمانگران ، روان شناسان و معلمان استفاده می شود.

 

انواع دارو ها در درمان بیش فعالی

داروهای گوناگونی برای درمان بیش فعالی به کار می‌روند شامل:

داروهای محرک: بهترین داروهایی که برای درمان بیش فعالی به کار می‌روند داروهای محرک هستند. این داروها بیش از پنجاه سال است که در معالجه بیش فعالی مورد استفاده قرار می‌گیرند .بعضی از داروها چند نوبت طی روز مورد استفاده قرار می‌گیرند . اثرات ناخواسته احتمالا شامل افزایش اشتها ، دل درد درد ، تحریک پذیری و بیخوابی هستند. در زمینه عارضه‌های بلند مدت هنوز شواهدی وجود ندارد.

•   داروهای غیر محرک:

  این داروها در سال ۲۰۰۳ برای درمان بیش فعالی استفاده شدند. بنظر میرسد این داروها نسبت به داروهای محرک عارضه‌های پایین‌تر دارند و تاثیر آن‌ها تا بیست وچهار ساعت بطول می‌انجامد.

  ضد افسردگیها:
  در بعضی موارد از ضد افسردگیها استفاده میشود . داروها توانایی دارند اثرات متفاوتی بر روی کودکان داشته باشند. امکان دارد کودک به یک نوع درمان جواب دهد ولی در زمینه کودکی دیگر اثر بخش نباشد. بعد از مشخص شدن مداخله درمانی درست امکان دارد روانپزشک درمانهای متفاوتی را ارائه دهد به ویژه چنانچه بیش فعالی با بقیه اختلالات همراه باشد.

درمان بیش فعالی با رفتار درمانی شناختی

یکی از انواع درمان بیش فعالی رفتار درمانی شناختی است و بر این اصل استوار است که خود کنترلی رفتاری در نهایت افزایش توانایی های شناختی و فراشناختی التیام و بهبود یافته و فرد با بکارگیری این مهارت‌ها می‌تواند تکانه‌های خود را کنترل نماید و رفتارهای خود را مدیریت کند.

بررسی‌ها مشخص کرده است که درمان شناختی- رفتاری در بالغین و بزرگسالان مؤثرتر از کودکان است. انگیزه بیشتر افراد بزرگسال برای درمان ، توانایی‌های پایین شناختی کودکان و نشانه‌های حاد تر کودکان عواملی هستند که میتوانند این موضوع را توجیه کنند.

قسمت مهم بهبود بر اساس رویکرد «اینجا و اینک» صورت میگیرد و فرض بر آن است که هدف عمده بهبود عبارتست از کمک قرار بدهند به طوری که قادر باشد تغییراتی مطلوب در زندگی خود پدید آورد.

بنابراین تأکید در معالجه ، متوجه مهیا آوردن فرصتی برای یادگیری‌های انطباقی جدید، و نیز ایجاد دگرگونی هایی در محیط خارج از حیطه بالینی (درمانگاه یا مطب) میشود

حل مسئله، جزء اساسی و مهم و لاینفک بهبود را شکل میدهد. تمامی جنبه‌های درمانی برای مریض توضیح داده میشود . درمانگر و فرد بیمار تلاش میکنند رابطه متقابل با هم برقرار کنند و راهبردهایی را به منظور مواجهه با مسائل دقیقاً معین شده ، با هم وضع نمایند.به منظور کاستن مشکلات رفتاری ضروری است در محل خانه و مدرسه اصلاحاتی بوجود بیاید. نقص در مهارت‌های اجتماعی نیز درمان‌های خاص خود را می‌طلبد.

پزشکان اختلال نقص توجه/ بیش فعالی معتقدند که احساس‌ها و رفتارها ماهیت تعاملی و متقابل دارند. بایست به نشانه‌های ، بیماری‌های همراه و نقطه‌های کاستی و قوت فرد، خانواده، مدرسه و اجتماع او دقت نماییم. نشانه هایی مانند پر فعالیتی، اندک دقتی و رفتارهای تکانشی به دارو جواب میدهد، ولی درمان‌های دارویی به تنهایی به منظور کنترل مسائل فرد بیمار لازم نبوده و استفاده از درمانهای غیر دارویی به مانند روان درمانی فردی و گروهی، رفتار درمانی و آموزش پدر و مادر و معلمان ضرورت دارد.

رفتار درمانی:

بررسی‌ها مشخص کرده است که داروهایی که در معالجه به کار می‌روند در حالتی که به همراه رفتار درمانی استفاده شوند بسیار موثرتر خواهند بود. رفتار درمانی، کوشش به منظور تغییر الگوی رفتاری کودک است و هدف این است که:

محیط خانه و مدرسه‌ی کودک سازماندهی و منظم شود

قوانین مشخص به کودک داده شود

برنامه خوبی برای دادن جایزه در برابر رفتار پسندیده و پیامد منفی در برابر رفتار ناپسند طراحی شود.

درمان بیش فعالی با تکنیک های رفتاردرمانی

 برای امورات روزمره یک روال مشخص در نظر داشته باشید. تلاش کنید که روزانه یک برنامه‌ی مشخصی، از ساعت بیدار شدن از خواب تا ساعت به خواب رفتن کودک داشته باشید. برنامه در یک جای پایدار روی دیوار نصب کنید تا کودک سر تا سر روز قادر باشد آن را ببیند و بر اساس آن بازی کند، تکالیف مدرسه و امورات روزمره را انجام بدهد .

به منظم شدن کودک خود یاری کنید. کیف مدرسه، لباسها و اسباب بازیها را روزانه در جای مشخص و ثابتی بگذارید . در این حالت احتمال این که کودک لوازم مورد احتیاج خود را گم کند بسیار کاهش می‌یابد

 از حواس پرتی کودک ممانعت کنید. تلویزیون، رادیو و کامپیوتر را خاموش کنید. به خصوص وقتیکه کودک در حال انجام تکالیف مدرسه است عامل هایی که سبب حواس پرتی کودک می‌شوند را دور کنید.

انتخابهای کودک  را محدود نمایید. تنها امکان انتخاب بین دو چیز را به او بدهید. به عنوان مثال بین این خوردنی ، این تفریح، این خوراکی یا آن، در این حالت کودک هیجان زده و سردرگم نخواهد شد.

رابطه خودتان را با کودک بهبود ببخشید. به جای بحث، توضیح طولانی ، متقاعد کردن یا گول زدن کودک قوانین واضح، روشن و مختصر به او بدهید که مسئولیتهایش را به او یادآوری کند.

 از هدف گذاری و جایزه استفاده کنید. یک لیست از اهداف و رفتارهای مورد نظر آماده کنید. و رفتارهای مثبت را در آن نشانه بزنید بعد برای رفتار مثبت فرزند خود جایزه تعیین کنید. در تعیین قوانین واقع گرا باشید و بجای معجزه یک شبه در رفتار های او به قدمهای کوچک فرزند خود بیاندیشید.

در اجرای قوانین بسیار منظم باشید. در مقابل یک رفتار ناپسند به جای فریاد زدن یا تنبیه جسمی ، یکی از امتیازات او را لغو کنید.

در زمینه کودکان کوچکتر می‌توان بسادگی آنها را تا موقعی که رفتار خوبی نشان دهند نادیده گرفت.

 درمان بیش فعالی با نوروفیدبک

غالبا پدر و مادر کودک مبتلا به اختلال بیش فعالی- نقص توجه دنبال بکارگیری شیوه‌های درمانی هستند که معضلات و مشکلات متعاقب از استفاده از دارو را بهمراه نداشته باشند.

چرا که مصرف یکسره داروهایی که بطور معمول برای کاستن از علایم کودکان بیش فعال تجویز می‌شوند در بلند مدت اثرات ناخواسته زیادی برای کودک به وجود می‌آورند. افزون بر این بطور معمول اثربخشی بهبود دارویی برای این کودکان موقت است و پس از قطع استفاده از دارو نشانه‌های با شدت زیادتری نسبت به گذشته بروز پیدا میکنند و شاید استفاده از دارو تمام نشانه‌های متعاقب از این اختلال را تحت اثر قرار نمی‌دهد و تنها بخشی از نشانه‌ها التیام و بهبود پیدا میکنند.

مدیراجرایی و تحقیقات کانون بین کشوری نوروفیدبک بیان میکند که درحال حاضر صدها هزار کودک با تشخیص اختلال بیش فعالی- کمبود توجه و تمرکزدر کل دنیا تحت مداوا با نوروفیدبک هستند.

این شیوه درمان بیش فعالی به عنوان شیوه درمانی جایگزین دارو درمانی مورد عنایت قرار دارد و بدلیل کوتاه بودن جلسه درمان ، فقدان وجود درد و اثرات ناخواسته ناخوشایند و ماندگاری درازمدت درمان مورد استقبال پدر و مادر کودکان بیش فعال قرار گرفته است.

نوروفیدبک اساسا نوعی بیوفیدبک است که با بکارگیری ثبت امواج الکتریکی مغز و دادن بازخورد به فرد سعی میکند که نوعی خود تنظیمی را قرار بدهند آموزش دهد. نوروفیدبک به مانند شیوه‌های روانشناختی آموزش و درمانی است، بطوریکه در یک فرایند شرطی سازی، فرد می‌تواند بیاموزد تا فعالیت‌های الکتریکی مغزش را تغییر بدهد.

بازخورد بطور رایج از راه صدا یا تصویر به فرد ارائه میشود و از این راه فرد متوجه میشود که آیا تغییر شایسته‌ای را در فعالیت امواج مغزی خود ایجاد کرده است یا نه . در نوروفیدبک سنسور هایی بر روی پوست سر فرد بیمار قرار میگیرند. این سنسور‌ها فعالیت الکتریکی مغز فرد را ثبت و در غالب امواج مغزی (دراغلب موردها به شکل شبیه سازی شده در قالب یک بازی کامپیوتری یا فیلم ویدئویی) به او نشان میدهند.

در این وضعیت پخش فیلم یا  بازی کامپیوتری بدون بکارگیری دست و تنها با امواج مغزی فرد انجام میشود. به این شکل فرد با دیدن پیشرفت یا توقف بازی و گرفتن پاداش یا فقدان امتیاز، بیشتر ۲۰۰۰ بار در هر جلسه آموزشی ۴۰ دقیقه‌ای و یا تغییراتی که در صدا یا پخش فیلم بوجود می آید ، پی به شرایط خوب و بد امواج مغزی خود برده و تلاش میکند تا با هدایت بازی یا فیلم، وضعیت ایجاد امواج مغزی خود را اصلاح کند.

نوروفیدبک هم اکنون یک مداخله آزمایشی در درمان بیش فعالی می باشد. این شیوه در بعضی از بررسی‌های روشن کرد که نوروفیدبک از برنامه رایانه‌ای آموزش توانایی توجه ، اثر بخشی شایسته‌ای دارد و نشانه‌های ADHD در حد متوسطی بهبود یافتند.

درمان بیش فعالی با مکمل ها

با بررسی‌های انجام گرفته میتوان گفت به منظور کاهش شیطنت کودکان بیش فعال (ADHD) که خیلی پُر جنب و جوش هستند، و اصطلاحا خیلی شلوغ میکنند ، استفاده از مواد قوت بخش زیر مفید است:

اسیدهای چرب ضروری:

تحقیقات بسیاری مشخص کرده اند که غلظت اسیدهای چرب «امگا-۳» و «امگا-۶» در این اشخاص به میزان فرآوانی پایین‌تر است و این کودکان ، نشانه‌های کمبود اسیدهای چرب لازم را نشان می دهند.

کنجد، تخمه‌ی کدو تنبل و تخمه‌ی آفتابگردان مواد مغذی خوبی از اسیدهای چرب امگا-۶ و ماهی آزاد و ساردین، از خوراکی های با اسیدهای چرب امگا-۳ می‌باشند.

 ویتامین B۶

ویتامین ب ۶ یک فاکتور لازم و ضروری برای بیشتر مسیرهای متابولیکی آمینو اسیدها ، شامل مسیرهای دکربوکسیلاسیون برای دوپامین، آدرنالین، وسروتونین می‌باشد. از این راه ، ویتامینهای گروه B سبب التیام و بهبود رفتار در بعضی کودکان مبتلا به ADHD شده است. در بعضی کودکان بیش فعال، سطح سروتونین خون پایین است، در نهایت دوز بالای ویتامین ب ۶ با بالا رفتن مقدار سروتونین خون سبب التیام و بهبود نشانه‌ها میشود .

 آهن

  کمبود آهن در بدن ، دقت و توجه را به مقدار قابل دقتی تقلیل داده و به مکمل کمکی جواب مثبت می‌دهد. برخی بررسی‌ها روشن کرد که با مکمل کمکی آهن، سی درصد التیام و بهبود در این کودکان مشاهده شده است.

 منیزیم

برخی بررسی‌ها مشخص کرده اند که کمبود منیزیم غالبا در ADHD دیده میشود و با مصرف منیزیم، بیش فعالی به طور قابل ملاحظه‌ای کاهش میابد.

روی

چندین بررسی نشان داده است که این ماده‌ی معدنی در سرم مبتلایان به بیش فعالی پایین است که میتواند متعاقب از کاهش مصرف یا جذب آن باشد. بر طبق دیگر بررسی‌های صورت گرفته روی تغذیه امکان دارد در جواب این کودکان به دکستروآمفتامین تاثیرگذار باشد .

مواد خوراکی با تاثیر منفی بر علایم کودکان بیش فعال

 

شکر و خوراکی‌های محتوی آن مانند: بیسکویت، کیک، شیرینی، شکلات و نوشابه‌های شیرین ؛ گرچه بیشتر شکر به عنوان علتی برای بیش فعالی ذکر میشود ، ولی بررسی‌های کنترل شده، اثرات منفی آن را بر روی رفتار اثبات ننموده اند. گرچه شواهد اندکی موید تاثیر شکر بر روی رفتار است، ولی بایست فواید کاستن از مصرف شکر را مورد نظر داشت.

غلات صبحانه، نان جو، برنج، ماکارونی و سیب زمینی از مواد خوراکی نشاسته‌ای هستند که اثرات ناخواسته ندارند.

بادام، سیب، زردآلو، کشمش، هلو، آلو، پرتقال، توت، گوجه اروپایی و خیار (حاوی سالیسیلات‌های طبیعی)

رنگ‌ها مانند تارترازین (نوعی رنگ غذایی به رنگ نارنجی) که در خوراکی‌های آماده پکیج بندی شده، آدامس، شکلات، آبلیمو ، سس‌ها، کمپوت‌ها، کنسرو نخودفرنگی، نوشیدنیهای گازدار وجود دارد.

اسید بنزوئیک (نوعی نگهدارنده مواد غذایی)، در مرباها، پوره میوه‌ها، آب میوه‌ها، ترشی‌ها و سس‌های سالاد استفاده میشود

نوشیدنیهای گازدار که بدلیل مواد بالای فسفر آن‌ها و برهم زدن اعتدال کلسیم و فسفر بدن توانایی دارند منتهی به بیش فعالی شوند.

قهوه، چای، کولا و دیگر آشامیدنی‌های حاوی کافئین توانایی دارند نشانه‌های بیماری را تشدید نمایند.

---

یه پیشنهاد ویژه

مرکز مشاوره و کلینیک روانشناسی بوجیکا کادر روانپزشکی و روانشناسی  مجربی داره که شما می توانید از خدمات این متخصصین استفاده کنید.

همین حالا اقدام کن

---

مطالب پیشنهادی

بیش فعالی کودکان چیست؟

تربیت فرزندان را از چه سنی شروع کنیم؟

شب ادراری کودکان و راههای درمان آن

درمان لکنت زبان